To niewiarygodne, że na podnoszony na czerwcowej sesji przez radnych Siły problem demografii, panią burmistrz było stać jedynie na ironiczny uśmiech i komentarz:
Ja z chęcią posłucham na następnej komisji, w jaki sposób demografię będziemy poprawiać. Bo liczę na to, że radni podpowiedzą, jaki program przygotować, żeby nam się więcej dzieci rodziło.
Trwa druga kadencja pani Gabrieli Staszkiewicz na stanowisku burmistrza Cieszyna; wcześniej zasiadała w radzie miasta, także w fotelu przewodniczącej, i przez ten czas nie wypracowała żadnego pomysłu na rozwiązanie tak palących problemów, jak wymieranie i starzenie się naszego miasta?
Kwestia niżu demograficznego to problem nie tylko Cieszyna, ale także całej Polski czy większości krajów Europy. Nie znaczy to, że włodarze miast mają siedzieć z założonymi rękami i czekać na rozwiązania z centrali, które nie zawsze trafiają w potrzeby lokalnej społeczności. Na obszarze całej Europy, jak i Polski, podejmowane są różne działania, mające zachęcić młodych wychowanych w mieście do powrotu, czy osiedlenia się w obszarze miasta ludzi z zewnątrz, także tych studiujących na lokalnych uczelniach. Demografia, o czym przypomniał na sesji radny Siły Marcin Goryczka, to nie tylko urodzenia, ale także migracje.
Doskonałą okazją do wprowadzenia takich prodemograficznych polityk jest powstanie karty mieszkańca. Karty, której powstanie zostało zainicjowane przez mieszkańców zrzeszonych w stowarzyszeniu Nowe Cieszyⁿ, mimo iż rządząca Cieszynem od dwóch kadencji CRS miała ją w programie… Zniżki, benefity zawarte w programie, mogą zachęcać ludzi do meldowania się w Cieszynie, a także angażować ich w aktywności, które oferuje im miasto. Podstawą jest również zapewnienie dostępności mieszkań i możliwości zatrudnienia – tego ostatniego np. poprzez system ulg i wsparcia dla firm inwestujących na terenie gminy, które mogą tworzyć nowe miejsca pracy. Kolejną cegiełką do poprawy cieszyńskiej demografii może być rozwój transportu publicznego w kierunku większych miast, takich jak pobliskie Bielsko-Biała czy aglomeracja górnośląska, ale także np. Kraków. Miastu brakuje także oferty dla osób pracujących zdalnie – przestrzeni coworkingowej czy dostępu do szybkiego internetu (zmora także dla przedsiębiorców w centrum i mieszkańców). Tym, co miasto powinno zrobić, co wydaje się być najprostsze, zwłaszcza dla tak wspaniałego miejsca jak Cieszyn, jest promocja miasta jako dobrego miejsca dla młodych ludzi i dla rodzin. Podkreślenie jego atutów jakim są dostępność do żłobków, przedszkoli, dobrych szkół, ale także przestrzeni rekreacyjnych, klubów sportowych, placów zabaw, spokoju niewielkiego miasta i przyrody.
Pogarszająca się sytuacja demograficzna oznacza nie tylko zmniejszające się pod względem ludności miasto, ale ma także olbrzymie znaczenie gospodarcze. Miasto z kurczącą się liczbą młodych jest mniej atrakcyjne dla inwestorów, bo zmniejsza się szansa na znalezienie młodego, wyspecjalizowanego czy wykształconego pracownika. Mniejsza liczba młodych to także mniejsza konsumpcja i korzystanie z usług, co odbija się na dochodach lokalnych przedsiębiorców. Mniejsze dochody przedsiębiorców i gorzej opłacana praca pracowników etatowych przekłada się realnie na mniejsze wpływy do budżetu miasta z PIT i CIT.
Polityka adresowana do młodych to tylko jedna strona medalu. Drugim obliczem kryzysu demograficznego jest starzejące się społeczeństwo. W ramach polityki demograficznej należy również zadbać o seniorów. Kiedy liczba seniorów wzrasta, a młodzi ludzie, zwłaszcza specjaliści, wyjeżdżają, to pojawia się szereg problemów, z którymi nasze starki i starziki będą musieli się zmierzyć. Jednym z nich może być gorszy dostęp do publicznej opieki zdrowotnej, poprzez zwiększające się kolejki do specjalistów czy w ogóle mniejszą ich dostępność. Poprzez słabość zbiorowego transportu, osoby starsze często są komunikacyjnie wykluczone, mają trudności z załatwieniem podstawowych potrzeb jak zakupy spożywcze, wizyty u lekarzy czy w urzędach. Wreszcie poważnym problemem jest izolacja seniorów, ich wyłączanie się z życia społeczności, czego skutkiem mogą być problemy psychiczne. Wykluczone społecznie osoby w podeszłym wieku częściej zapadają na choroby, a niedostosowana przestrzeń może prowadzić do wypadków, urazów i utraty sprawności.
Cieszyn może pochwalić się działalnością Uniwersytetu Trzeciego Wieku czy Cieszyńską Radą Seniorów, ale nadal pozostaje wiele do zrobienia, bo te inicjatywy, najczęściej dotyczą seniorów już aktywnych. Potrzeba kolejnych inicjatyw aktywizujących, w tym międzypokoleniowych, ale przede wszystkim skutecznej promocji. Zachęta i wsparcie dla usług opiekuńczych, w tym opieki wytchnieniowej, a także w codziennych sprawach, takich jak wspomniane już zakupy czy obsługa internetu. Dobrze prowadzona polityka senioralna również może być impulsem dla powrotu młodych specjalistów, jak lekarze, fizjoterapeuci, do miasta.
Nie jestem naiwny i wiem, że to problem, z którym boryka się cała Polska powiatowa, a także całe regiony Europy, jak np. południe Włoch. Uważam jednak, że powinniśmy wymagać jakichkolwiek prób, przynajmniej wyhamowania tego trendu i dostosowania miasta do nowych warunków, a w zamian dostajemy puste zapewnienia o atrakcyjnych miejscach pracy, drogie mieszkania, drogi i nieatrakcyjny transport, podwyżkę cen parkingów, puste lokale w centrum miasta i kolejne markety. I uśmiech.
Tekst pierwotnie ukazał się na stronie internetowej Klubu Radnych Siła i został opublikowany u nas za zgodą redakcji.
