Lucyna Ligocka-Kohut – etnolożka z Cieszyna, menedżerka i animatorka kultury ludowej – stała się ambasadorką koronki koniakowskiej na świecie. Jeszcze jako nastolatka, dorastając w Jaworzynce i Istebnej, nie zdawała sobie sprawy, jak wyjątkowe dziedzictwo nosi w genach. Dopiero podczas studiów z etnografii i antropologii zrozumiała, że koronka to nie tylko ozdoba – to tekstura duszy Beskidów. Postanowiła wziąć ją pod opiekę z uporem prawdziwej góralki.
Na początku były książki – w 2010 roku wydała pionierską publikację o koronkarstwie koniakowskim. Kolejnym krokiem była praca nad projektem, który wydawał się szalony: stworzeniem największej koronki świata. Wspólnie z pięcioma koronczarkami, setkami nici i przy wielkim zaangażowaniu udało się zrealizować „Rózię” – serwetę o ponad pięciometrowej średnicy, wpisaną do księgi rekordów Guinnessa. W 2014 roku Lucyna otrzymała tytuł Człowieka Roku Dziennika Zachodniego, który zadedykowała wykonawczyniom koronki.
To jednak dopiero początek jej historii. Lucyna zaprowadziła koronki na pokazy światowej mody: we współpracy z markami Comme des Garçons (Rei Kawakubo) i Magdą Butrym koronka trafiła na Paris Fashion Week, a jej elegancja dotarła do takich ikon jak Beyoncé, Lady Gaga, Dua Lipa czy Billie Eilish. Powstały wyjątkowe stroje sceniczne, w tym projekt dla polskiej gwiazdy – Dody, która z dumą zaprezentowała się w koronkowym kostiumie od koniakowskich mistrzyń. Jedyny w swoim rodzaju koronkowy akcent pojawił się nawet na okładce Vogue’a. Dla Lucyny to nie przypadek – to dowód, że lokalne dzieła mogą inspirować globalnie.
Centrum Koronki Koniakowskiej, którym kieruje od 2019 roku, to żywa galeria kultury. Budynek starej strażnicy w Koniakowie to przestrzeń otwarta na mieszkańców, turystów, artystów i młodzież. Centrum to muzeum, warsztat, targ i scena wystawiennicza w jednym, gdzie koronki i opowieści o nich przeplatają się ze sobą. Każdy może tu podziwiać unikatowe dzieła, spotkać się z koronczarkami, a nawet nauczyć się podstaw szydełkowania. Ci, którzy nie mogą dotrzeć do Koniakowa, mają możliwość zakupu koronkowych cudów przez internet, wspierając tym samym lokalne artystki.
Każdego lata, podczas Dni Koronki Koniakowskiej, Centrum zamienia się w artystyczne serce regionu. Program tegorocznej edycji wydarzenia, był pełen magii. W jego skład weszły wystawa rekordowej koronki, przestrzenna rzeźba „Koronkowy hipersześcian”, warsztaty „Weekend z Koronką”, wykład Lucyny Ligockiej-Kohut o tradycji i modzie oraz przede wszystkim „Pokolenionowe heklowanie”: sto koronczarek spotkało się na łące w Koniakowie by wspólnie szyć. Całości dopełniły koncert muzyki pasterskiej w kamieniołomie na Koczym Zamku i pokaz koronkowych kostiumów Lusi Lace i marki DALIA – festiwal sztuki, tożsamości i kreatywności pod patronatem władz regionu.
Lucyna zadbała też o to, by koronka była chroniona – prawnie, jako znak towarowy Koniaków Lace Center®, wpis na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa (2017 r.) i oznaczenie geograficzne (2022 r.) a także poprzez warsztaty w szkołach, prelekcje i edukację młodych rzemieślników. Nie chodzi tylko o ozdobę, ale także o rozwój kultury, która łączy pokolenia. Jej publikacje o koronce są dziś źródłem wiedzy i inspiracji, a każdy czytelnik ma szansę spojrzeć na to rękodzieło jak na sztukę równą obrazom czy rzeźbie.
Za Lucyną nie stoi już tylko lokalna pasja, ale też wizja tradycji stanowiącej źródło dumy i motywację do wspólnego działania. To zaangażowanie w pisanie opowieści o sztuce noszonej z wdziękiem i świadomością, że każdy element powstaje bez szablonów, w indywidualnym rytmie, zaprowadziło koniakowską koronkę na najważniejsze światowe sceny. Dziś koronka koniakowska to nie tylko arcydzieło – to żywy symbol, świadectwo lokalnej historii. To dzięki Lucynie Ligockiej-Kohut ta historia trwa, inspirując kolejne pokolenia do życia z pasją i patrzenia z dumą w przyszłość.
Zapraszamy, by osobiście odwiedzić Centrum Koronki Koniakowskiej, poznać jej opowieści Lucyny i zabrać do domu kawałek beskidzkiego dziedzictwa. A jeśli nie możesz przyjechać do Koniakowa – zajrzyj do sklepu internetowego i wesprzyj lokalną tradycję.
Ten tekst powstał w ramach cyklu portalu KochamCieszyn.pl, w którym przedstawiamy niezwykłe osoby z naszego lokalnego podwórka – ludzi, o których warto wiedzieć i których warto podziwiać.
Zdjęcia: FB Koronki Koniakowskie
