W poniedziałek 18 maja w Transgranicznym Centrum Informacji Turystycznej przy ul. Zamkowej 1 odbył się wernisaż wystawy „Na progu”. Ekspozycja prezentuje prace studentek i studentów Instytutu Sztuk Plastycznych Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, powstałe w ramach projektu Garden of Shared Memories, realizowanego w sojuszu Transform4Europe i współfinansowanego z programu Erasmus+.
fotografie z wernisażu: Hubert Tereszkiewicz
Wystawę otworzyła kuratorka Joanna Wowrzeczka, wprowadzając publiczność w założenia projektu, który koncentruje się na pamięci miejsc, roślinności oraz relacjach człowieka z naturą. Po wprowadzeniu uczestnicy wraz z artystkami i artystami przeszli przez całą ekspozycję, poznając konteksty powstawania poszczególnych prac, towarzyszące im historie oraz indywidualne doświadczenia twórcze.
Punktem wyjścia dla prezentowanych realizacji jest refleksja nad relacją człowieka z naturą, pamięcią i przestrzenią, a ogród pojawia się tutaj jako wielowymiarowa metafora współistnienia, przemijania oraz ciągłej przemiany. Prace koncentrują się wokół tematów śladu, obecności i zanikania – zarówno w kontekście krajobrazu naturalnego, jak i ludzkiego doświadczenia, historii czy pamięci miejsca. Artyści i artystki badają procesy przenikania się tego, co organiczne i kulturowe, ukazując naturę nie tylko jako tło, lecz także aktywną współtwórczynię opowieści.
Cieszyn jako kontekst
Istotnym motywem wystawy jest obserwacja przestrzeni granicznych: cmentarzy, ogródków działkowych, miejskich trawników czy terenów porzuconych i zapomnianych. Szczególnie ważny pozostaje lokalny, cieszyński kontekst – część prac powstała w oparciu o obserwacje prowadzone na terenie ogródków działkowych „Celma”, starego cmentarza żydowskiego czy poszczególnych dzielnic miasta, takich jak Kalembice, Krasna, Marklowice i Pastwiska. Dzięki temu wystawa zakorzeniona jest w realnym krajobrazie miasta i jego pamięci, a ogród przestaje być abstrakcyjnym motywem, stając się przestrzenią lokalnych doświadczeń, historii oraz codziennej obecności natury.
W wielu pracach natura stopniowo przejmuje ślady ludzkiej obecności, zacierając granice między tym, co stworzone przez człowieka, a tym, co podlega naturalnym cyklom wzrostu, zaniku i odradzania. Wystawa porusza również temat uważnego patrzenia i redefinicji codziennych, często niezauważanych elementów otoczenia. Zwyczajne materiały, fragmenty roślinności, ślady czasu czy przedmioty uznawane za odpady zostają przekształcone w nośniki znaczeń i pamięci.
Bogactwo form i środków wyrazu
Ekspozycja obejmuje szerokie spektrum środków wyrazu artystycznego – od litografii, monotypii, kolażu i fotografii, przez obiekty przestrzenne, szkło fusingowe, tkaninę artystyczną i druk cyfrowy, aż po działania procesualne wykorzystujące naturalne materiały, takie jak ziemia, kamień, roślinność czy woda. Ważnym elementem ekspozycji jest także interaktywność wybranych prac – część realizacji zaprasza odbiorców do bezpośredniego działania, przekształcania układów czy współtworzenia kompozycji, dzięki czemu widz staje się aktywnym uczestnikiem doświadczenia wystawy, a nie jedynie biernym obserwatorem.
Całość ekspozycji buduje narrację o współistnieniu: ludzi, roślin, materii, czasu i historii. Ogród staje się tutaj nie tyle uporządkowaną przestrzenią estetyczną, ile żywym procesem – miejscem pamięci, przemian i wzajemnych powiązań, w którym to, co indywidualne, nieustannie splata się z tym, co wspólne.
Przestrzeń jako część ekspozycji
Stworzenie z Transgranicznego Centrum Informacji Turystycznej przestrzeni wystawienniczej okazało się wyjątkowo korzystne dla prezentowanych realizacji. Przeszklone wnętrze podkreśla bezpośrednią bliskość otaczającego krajobrazu – bujnej zieleni Wzgórza Zamkowego, nadrzecznej roślinności Olzy oraz samego szumu rzeki, który w subtelny sposób przenika do wnętrza. Dzięki temu granica pomiędzy ekspozycją a otoczeniem zostaje celowo rozmyta, a kontekst miejsca staje się integralnym elementem wystawy.
Gdzie i kiedy obejrzeć wystawę?
Wystawę „Na progu” można oglądać codziennie do 30 czerwca w godzinach 10:00–17:00 w Transgranicznym Centrum Informacji Turystycznej w Cieszynie.
Autorki i autorzy prac:
Zuzia Lichota, Mariia Chudna, Zofia Gerlic, Aleksandra Imielska, Marta Jahn, Zuzanna Jarczewska, Rafał Lizak, Zuzanna Malczok, Ela Przybylska, Kora Salomea Równicka, Aneta Sadowska, Oliwia Stępień, Hanna Szulik, Klaudia Szymańda, Sara Tomas, Aleksandra Wachowska, Wiktoria Wolska, Darek Zębik, Iga Potępa
Ogród na kampusie Uniwersytetu Śląskiego
W ramach projektu Garden of Shared Memories odbyły się również inne działania. Pierwszym z zaplanowanych wydarzeń był spacer etnobotaniczny prowadzony przez Witolda Szwedkowskiego oraz Annę Jach-Falkiewicz. Uczestnicy przyjrzeli się roślinom w najbliższym otoczeniu, dyskutując o gatunkach rodzimych i inwazyjnych, bioróżnorodności oraz konsekwencjach zmian klimatycznych. Rozważano także potencjalne lokalizacje ogrodu społecznościowego na terenie kampusu, nawiązującego do lokalnego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego. Z tej inicjatywy powstał Ogród Opowieści, którego współtwórcami byli studenci oraz dzieci z Przedszkola Terapeutycznego „Słoneczna Kraina”. Symboliczne otwarcie ogrodu odbyło się w środę, 20 maja.
fotografie z prac ogrodowych: Mikołaj Bizoń, Beata Mońka
O wystawie:
Wystawa „Na progu”
Wystawa czynna od 18 maja do 30czerwca, codziennie, 10-17.
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej, Zamkowa 1
