„Biały i Czarna. Dzieci z kamienia” – powrót do świata fantasy Natalii Kubicius

Cieszyn może być źródłem wielu literackich inspiracji – również w tych mniej oczywistych gatunkach, jak chociażby fantastyka. Lokalna autorka Natalia Kubicius chętnie czerpie pomysły nie tylko z szeroko znanych mitologii – nordyckiej czy słowiańskiej – ale również z regionu, z którego pochodzi i z którym się utożsamia. W 2025 roku ukazał się debiut powieściowy pisarki pt. „Biały i Czarna. Czego boi się Śmierć”, a rok później historia wraca w drugiej odsłonie – z kolejną porcją smaczków do wyłapania.

O pierwszym tomie wielowątkowej serii fantasy można przeczytać w artykule, który ukazał się na łamach portalu. Czytelniczki i czytelnicy związani z Cieszynem z pewnością dostrzegą w powieści kilka nawiązań do kultury regionu, w tym legendę o trzech braciach, miejscowość Frosk noszącą nazwę kwiatu, Most Braterstwa oddzielający dwie części Wolnego Miasta Órn, pieśń „Płynie Borda przez dolinę” czy lokalny przysmak znany jako Książę Jord. Co z kolei ma do zaoferowania tom drugi?

Tajemnice przeszłości, nowe wątki i jeszcze więcej magii

Powieść „Biały i Czarna. Dzieci z kamienia”, której premiera miała miejsce we wrześniu 2026 roku, stanowi bezpośrednią kontynuację wydarzeń z pierwszego tomu. Wracają wątki znanych postaci, jak również pojawiają się nowe – a wszystko to niezmiennie utrzymane jest w nordyckim klimacie i realiach zbliżonych do średniowiecza.

Na początku serii bohaterki i bohaterowie w różnych okolicznościach odkrywają, że uśpiona od setek lat magia odradza się i zaczyna wpływać na losy świata. W kontynuacji drużyna z przypadku, która zawiązała się w finale „Czego boi się Śmierć”, obiera wspólny kierunek, chociaż każdy decyduje się na to z innych pobudek. Skald Gaspar poznaje nowe oblicza magii, królowa rozpamiętuje przeszłość pełną znaczących, przełomowych tajemnic, a mnisi z klasztoru Proroka Urinna, wbrew obyczajom, przyjmują młodocianą adeptkę. Do grona postaci z pierwszego tomu dołączają m.in. mędrzec i skald obeznany w magii, bękarcia księżniczka o niespotykanej niepełnosprawności oraz wieszczka skrywająca przed światem swoje zdolności.

Kim są tytułowe dzieci z kamienia?

Losy kilku bohaterek i bohaterów drugiego tomu „Białego i Czarnej” łączą się z legendarnym podziemnym ludem. Trolle, bo to o nich mowa, chowają się za dnia, by nie przemienić się w kamień, nocą zaś wędrują po ludzkich osadach w poszukiwaniu pożywienia. W jednych miejscowościach dopuszczają się rabunków, w innych z kolei próbują zjednać sobie mieszkańców i zaczynają trudnić się handlem.

Już w tomie pierwszym czytelniczki i czytelnicy mogli poznać przedstawicielkę trolli – Huldarę, dziewczynę zamkniętą w Koziej Wieży, która niegdyś zapragnęła zamieszkać wśród ludzi. Teraz do gry wkraczają jej pobratymcy – legendarna szajka czternastu górskich chłopców (wbrew nazwie złożona nie tylko z panów), której przewodzi niejaki Óndre. I w tym miejscu Cieszynianki i Cieszyniacy mogą na moment poczuć się jak u siebie.

W legendach Óndre znany jest jako ten, który okradał bogaczy, by wykarmić biednych. Trolle nie rabują zatem ludzkich osad dla czystego zysku – po przebudzeniu (na skutek powrotu magii) są pozbawieni zasobów do życia, muszą odbudować podziemną społeczność. Handel takimi dobrami, jak świece czy brązowy ser jest dla nich szansą, by na nowo odnaleźć się w świecie zdominowanym przez człowieka.

O czym jeszcze wspominają opowieści o Óndrem? Chociażby o tym, że jednym z jego najbardziej zaufanych przyjaciół jest Jura. Kompan nie posuwa się wprawdzie do morderstwa herszta, za to musi żyć ze świadomością, że zostawił niepodważalny ślad w nadziemnym świecie. Grota Óndrego czy Szlak Kwitnących Frosków to kolejne legendarne elementy trollowej kultury, które Natalia zaczerpnęła z Cieszyna.

Szajka tzw. szarych ludzi nosi jednak ślady nie tylko rodzinnego regionu autorki. Czternastu chłopców można znaleźć w islandzkim bożonarodzeniowym folklorze, na brązowy ser łatwo natkniemy się w Norwegii, z kolei królestwo „na wschód od Słońca i na zachód od Księżyca” – jak nazywane są podziemia trolli – ma źródło w norweskiej baśni.

Jedni chcą widzieć w szarych ludziach wyłącznie wrogów, inni zaś dopatrują się w ich obecności odrodzenia świata i kolejnego dowodu na powrót magii. Nie ulega jednak wątpliwości, że trolle stają się nieodłączną częścią powieściowego uniwersum i odegrają w nim jeszcze istotną rolę.

Gdzie nabyć książki?

Na stronie empik.com można już kupić w formie papierowej obydwie odsłony serii „Biały i Czarna” – „Czego boi się Śmierć” oraz „Dzieci z kamienia”. Z kolei książki w formie elektronicznej dostępne są w wielu księgarniach internetowych (m.in. empik.com, Legimi i Świat Książki). Warto wcześniej zapoznać się z bezpłatnymi fragmentami pierwszego oraz drugiego tomu, a także odwiedzić profile autorki w mediach społecznościowych – głównie na Facebooku (Fantastyczne słowa) oraz Instagramie (@nkubicius).

Natalia Kubicius

(ur. w 1998 r. w Cieszynie) – miłośniczka pracy z tekstem, autorka serii powieści fantasy „Biały i Czarna”. Od lat publikuje opowiadania i wiersze w magazynach oraz antologiach (m.in. „Biały Kruk”, „Obcość”, „Ekstrakty. Tom drugi”, „Połów. Poetyckie debiuty 2019”). Wspiera fantastyczne projekty jako redaktorka i korektorka. Zakochana w światotwórstwie, kulturze krajów nordyckich i swoim psie. W sercu grają jej musicale.

Cytaty z II tomu:

– Na chabety lepiej baczcie. – Kobieta w chuście łypnęła w stronę Andhee i Konia Bez Imienia. – Na takie dobroci toć oni szczególnie łasi.
– Kto? Co za bandyci…?
Laufa wyraźnie olśniło. Trudno było ocenić, czy wyraz zdziwienia na twarzy skalda zdradza bardziej przerażenie czy zafascynowanie.
– Czyżby sam Óndre i jego czternastu górskich chłopców? – Wybałuszył oczy. – Niech to slager, to się nam trafiło!
– Na moje oko nie ma się z czego cieszyć – wtrąciła Talla. – Wolałabym jednak zachować konia i sakiewkę.
– Słuszna obawa, złotko – stwierdziła młodsza kobieta, wyciskająca wodę z wełnianego swetra. – Choć miedziaki to im akurat nie w smak. Prędzej pojedzą i popiją, to drugie zwłaszcza.

*

– Wszyscy jesteśmy dziećmi Gharis. – Óndre wzniósł kufel. – Z kamienia się zrodziliśmy i w kamień się przemienimy!

*

Kradł bogaczom, by wykarmić biednych. Z tego Óndre słynął w legendach, które Saphed czytywał jako dzieciak. Uświadomił sobie, jak bardzo sytuacja szarych ludzi była mu obca.

*

– Chowacie się pod ziemią? – dociekała rozochocona trunkiem Eldara. – Grota Óndrego rzeczywiście istnieje?
– I tak nigdy byście jej nie znaleźli – zarechotał brodaty troll, zdecydowanie bardziej podchmielony. – Legenda niech pozostanie legendą.
– Królestwo na wschód od Słońca i na zachód od Księżyca – odezwał się Wicher tonem znawcy. – Tak piszą o was w baśniach.
– No, no, ktoś tu jest oczytany. – Óndre klepnął chłopca w ramię. – Słońce i Księżyc przeminą, ludzie upadną, a ukryci przetrwają po wsze czasy. I tyle wiedzieć w zupełności wam wystarczy.
– A Szlak Kwitnących Frosków? – dopytywała Eldara. – To też tylko legenda?
– Ten, który zaprowadził piękną Aeinne z powrotem do podziemi – westchnął nostalgicznie przywódca i założył ręce za głowę. – Na to też nie macie co liczyć.

*

– Kto chce – kontynuowała – może iść tropem szajki Óndrego z mieczem i pochodnią. A kto woli pokój i zgodę… kto pragnie odkryć znaczenie run… z tym podzielę się wiedzą, którą przekazała mi babka.