Przedstawiciele kilku instytucji i innych podmiotów upamiętnią w Cieszynie 80. rocznicę śmierci Pawła Hulki-Laskowskiego.

–

29 października 2026 roku o godzinie 13:00 zostaną złożone kwiaty na grobie Pawła Hulki-Laskowskiego na cmentarzu ewangelickim w Cieszynie przy ul. Bielskiej 30 (grób znajduje się w sektorze 1, rzędzie 1, nr grobu 89). 20 listopada o godzinie 17:00 w Książnicy Cieszyńskiej odbędzie się debata poświęcona Pawłowi Hulce-Laskowskiemu i jego książce „Śląsk za Olzą”.

W dniu 29 października 80. rocznicę śmierci wybitnego tłumacza, publicysty, piewcy Śląska Cieszyńskiego i obrońcy polskości na Zaolziu uhonorują przedstawiciele Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, Książnicy Cieszyńskiej, Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich oraz redakcji pisma „Nowy Obywatel”.

20 listopada 2026 roku o godzinie 17:00 w Książnicy Cieszyńskiej odbędzie się debata pt. „Śląsk za Olzą dawniej i dzisiaj – w 80. rocznicę śmierci Pawła Hulki-Laskowskiego”. Udział w niej wezmą Remigiusz Okraska (redaktor naczelny pisma „Nowy Obywatel” i redaktor wznowienia książk „Śląsk za Olzą” Hulki-Laskowskiego), Marian Siedlaczek (dziennikarz, redaktor, publicysta, fotografik), Krzysztof Szelong (dyrektor Książnicy Cieszyńskiej) i dr Józef Szymeczek (Kongres Polaków w Republice Czeskiej).

Paweł Hulka-Laskowski (1881-1946)

urodził i wychował się w Żyrardowie jako potomek czeskich uchodźców. Przodkowie Hulki (tak brzmiało jego nazwisko rodowe) osiedlili się w miejscowości Zelów w środkowej Polsce, tworząc istniejącą do dzisiaj zbiorowość o czeskich korzeniach. Rodzice Pawła Hulki pracowali w wielkich zakładach włókienniczych w Żyrardowie. Ich syn od młodych lat interesował się literaturą, kulturą, publicystyką, Czechami, relacjami polsko-czeskimi itp. Szybko dał się poznać jako utalentowany tłumacz z kilku języków, autor licznych tekstów popularyzatorskich i publicystycznych, wydawca i redaktor, myśliciel związany z liberalno-humanistycznym nurtem protestantyzmu.

Paweł Hulka od młodości popularyzował w Polsce kulturę czeską. Sławę przyniosły mu w latach 20. i 30. pierwsze polskie tłumaczenie „Przygód dobrego wojaka Szwejka” Jaroslava Haška oraz przekłady książek Karela Čapka. Na potrzeby tłumaczeń z j. czeskiego przybrał pseudonim Laskowski (od czeskiego hulka – laska), który następnie oficjalnie dodał jako drugi człon swego nazwiska. Był wielkim orędownikiem współpracy polsko-czeskiej i wzajemnego zrozumienia obu narodów. W roku 1920 pełnił funkcję attaché prasowego w polskiej ambasadzie w Pradze. Po tamtych doświadczeniach wielokrotnie wyrażał swoje rozczarowanie stosunkiem czeskich władz i tamtejszej opinii publicznej, szczególnie w kontekście braku czeskiego wsparcia dla Polski podczas najazdu bolszewickiego. Krytycznie oceniał zajęcie Zaolzia przez Czechosłowację oraz politykę wobec ludności polskiej na tym obszarze. Wzywał czeskie władze do zmiany postaw oraz do współpracy obu krajów.

W międzywojniu wielokrotnie odwiedzał Śląsk Cieszyński, w tym na częste i długie pobyty w Wiśle. Wczesną wiosną 1936 przybył do regionu na dłużej, aby zbierać materiały do planowanej książki o sytuacji Polaków na Zaolziu. Efektem tych wysiłków była wydana w roku 1938 książka Pawła Hulki-Laskowskiego „Śląsk za Olzą”. To największa i najbardziej szczegółowa w dziejach wszechstronna prezentacja polskiej kultury, korzeni, dziedzictwa, dorobku i wielu aspektów życia Polaków na Zaolziu, pieczołowicie dokumentująca polskość tych ziem, polemizująca z czeskimi narracjami propagandowymi oraz nagłaśniająca próby wynaradawiania Polaków w międzywojennej Czechosłowacji. Książka ta, licząca niemal 500 stron i kilkaset ilustracji, nie była wznawiana przez cały okres PRL oraz przez 35 lat III RP. Dopiero w roku 2024, dzięki wysiłkom Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, ukazało się pierwsze jej wznowienie. Książka cieszy się sporą popularnością, konieczny był dodruk po wyprzedaniu pierwszego nakładu.

Paweł Hulka-Laskowski po okresie wojennych trudów i prześladowań (m.in. był więziony przez Gestapo) ponownie przybył na Śląsk Cieszyński. Na prośbę ministra spraw zagranicznych Wincentego Rzymowskiego miał wspierać akcję informacyjną na rzecz polskości Zaolzia. Zamieszkał najpierw w Wiśle, a następnie w Cieszynie, gdzie m.in. napisał książkę „Księżyc nad Cieszynem”. Jego aktywność nagle przerwał wylew krwi do mózgu. Zmarł w cieszyńskim szpitalu, a został pochowany na cieszyńskim cmentarzu ewangelickim. W późniejszym okresie jego imię nadano jednej z ulic w Cieszynie.