Temat alkoholu i nocnej ciszy alkoholowej elektryzuje i budzi kontrowersje, dlatego postanowiłam się przyjrzeć kilku wypowiedziom dotyczącym polityki alkoholowej i językowi, którym opowiadamy o tej substancji.
Izba wytrzeźwień to nie hotel. Jak mówić z szacunkiem o osobie w nałogu?
Program satyryczny w lokalnym medium internetowym. Prowadzący, ubrani elegancko kobieta i mężczyzna, komentują informację o mężczyźnie z Cieszyna, który w 2025 roku trafił 30 razy do bielskiej Izby Wytrzeźwień. Żartują:
W najdroższym czterogwiazdkowym hotelu w mieście. Nie zastanawiałaś się, czy on tam dostaje może jakieś punkty dodatkowe w tej izbie? Wiem, jest taki program VITAY, może on tam dostaje jakieś punkty ŻEGNAY na przykład? (…)
Ma korzyści no, na pewno nocleg. Zawsze go tam przyjmą chętnie. No i ma za darmo.
Ktoś za to płaci. To nie jest za darmo i nie polecamy takiego spędzania wolnego czasu.
Izba wytrzeźwień to nie hotel. Wizyta na izbie wytrzeźwień nie jest przyjemna. Nikt nie trafia tam dlatego, że chce, że ma taki plan. Ten pan nie napisał na liście postanowień noworocznych: 30 razy w ciągu roku odwiedzić izbę wytrzeźwień.
Myślałam, że jako społeczeństwo dorośliśmy do tego, że szydzenie z chorób nie jest OK. Nie śmiejemy się z tego, że osoba bez nogi śmiesznie chodzi, ani że osoba w psychozie zachowuje się inaczej. Natomiast wyśmiewanie osób w nałogu jest zupełnie akceptowalne.
Jeśli nie przekonuje nas argument, że osobie w nałogu należy się szacunek przez sam fakt bycia człowiekiem, to pamiętajmy, że nikt nie jest samotną wyspą. Ta osoba jest czyimś dzieckiem, bratem czy rodzicem. Jego rodzina słyszy nasze komentarze. Człowiek uzależniony to człowiek w nałogu, zasługujący na wsparcie. I pewnie, to na nim leży odpowiedzialność i on musi mieć wolę, żeby wyjść z nałogu. Może nas wkurzać, że koszty nadmiernego spożywania alkoholu ponosimy my wszyscy, ale powinno to przekładać się na tworzenie mądrej, nowoczesnej polityki alkoholowej, a nie na ostracyzm.
Sprawę wprowadzenia nocnej ciszy alkoholowej poddano głosowaniu na sesji Rady Miejskiej Cieszyna. Dyskusja była żywiołowa, a ja pozwolę sobie przytoczyć kilka wypowiedzi.
Jak to działa w Czeskim Cieszynie?
Być może przez barierę językową i kulturową kontrowersyjną kwestią pozostaje, jaką politykę wobec nocnych ograniczeń w sprzedaży alkoholu prowadzi nasze bliźniacze miasto za Olzą. W Czeskim Cieszynie obowiązuje uchwała regulująca sprzedaż towarów przez tzw. „okienka” (czyli bez wchodzenia do lokalu) – może się ona odbywać tylko między 5:00 a 23:00. Zakaz ten wprowadzono właśnie z powodu skarg mieszkańców, zwłaszcza ulic Polní i Hlavní, na zakłócanie porządku i hałas.
Alkohol to nie papierosy
Jak zauważył pan radny Paweł Czycharowski, to, że alkohol jest szkodliwy, wiemy wszyscy, ale papierosy też są szkodliwe, a takich ograniczeń w zakazie papierosów nie planujemy wprowadzać. Różnica między działaniem i konsekwencjami problemu alkoholowego i nikotynowego jest jednak znaczna. Alkohol jest silnym i uzależniającym środkiem psychotropowym. Osoba pijąca szkodliwie stanowi zagrożenie nie tylko dla siebie, ale również dla swojego otoczenia. Osoby nietrzeźwe powodują wypadki, w tym wypadki komunikacyjne, dokonują zniszczeń i często zachowują się w sposób agresywny.
Wg raportu WHO z 2016 r. akty przemocy związane z nadużywaniem alkoholu kosztują życie 90 000 osób rocznie. To tyle, ile mieszkańców ma Koszalin.
Czy zakazy działają?
Czy przez zakazy to zlikwidujemy? Na pewno nie – podsumowała temat pani burmistrz Gabriela Staszkiewicz. Co na ten temat mówią doświadczenia innych miast? Z ograniczeń w tym zakresie szczególnie zadowoleni są mieszkańcy Krakowa. Z ankiety przeprowadzonej przez Urząd Miasta Krakowa wynika, że prawie 84% mieszkańców i mieszkanek popiera obowiązującą regulację, z czego największą grupę stanowią osoby zdecydowanie ją popierające. Pojawił się nawet postulat wydłużenia nocnej ciszy alkoholowej. W godzinach obowiązywania uchwały o ograniczeniu sprzedaży nastąpił spadek interwencji policji o 47,25%, zgłoszeń do straży miejskiej o 28,8% oraz liczby wykroczeń ujawnionych przez straż miejską o 39,9%.
Są jednak gminy w Polsce, które po wprowadzeniu zakazu zdecydowały się go znieść, ponieważ według włodarzy ograniczenia nie przyniosły pożądanych skutków. Takim miastem są na przykład Kartuzy. Czy Cieszynowi bliżej do Kartuz czy do Krakowa? Zobaczymy.
Gdzie szukać wiedzy?
Nasza wiedza na temat używania alkoholu ciągle się rozwija. Poniżej kilka wartościowych materiałów o różnym charakterze – edukacyjnym, lajfstajlowym, popularnonaukowym.
Alkoiluzja. Wyjście z alkoholowej sekty – Robert Rutkowski, Irena A. Stanisławska
Bez alko i dragów jestem nudna – Marta Markiewicz
Nie pij dziś! – Łukasz Tchórzewski
Książki
- Nie pij dziś! Łukasz Tchórzewski
- Bez alko i dragów jestem nudna Marta Markiewicz
- Pić czy nie pić? David John Nutt
- Alkoiluzja. Wyjście z alkoholowej sekty Robert Rutkowski, Irena A. Stanisławska
Podcasty
- Co ćpać po odwyku? Juliusz Strachota i Jakub Żulczyk
- Sekielski o nałogach
Media Społecznościowe
Popularny Podcast „Co ćpać po odwyku?” prowadzony przez Juliusza Strachotę i Jakuba Żulczyka.
Popularny Podcast „Sekielski o nałogach” prowadzony przez Marka Sekielskiego.
Gdzie szukać pomocy?
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia (800 199 990) to bezpłatna, anonimowa pomoc dla osób zmagających się z uzależnieniami od substancji oraz ich rodzin, prowadzona przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
W ramach działań Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Cieszynie przy ul. Skrajnej 5 funkcjonuje Punkt Informacyjno-Konsultacyjny dla osób mających problemy z nadużywaniem napojów alkoholowych, jaki i członków ich rodzin. Jest czynny od poniedziałku do piątku, w godzinach od 7.00-15.00, (w pon. 8.00-16.00).
